Hệ thống chống sét và bảo vệ lan truyền là hệ thống an toàn kỹ thuật có nhiệm vụ bảo vệ công trình, con người và thiết bị điện – điện tử khỏi các tác động nguy hiểm của sét đánh trực tiếp và xung điện lan truyền trên đường nguồn hoặc đường tín hiệu. Đây là hệ thống bắt buộc và đặc biệt quan trọng đối với các công trình có nhiều thiết bị điện tử nhạy cảm như bệnh viện, trung tâm dữ liệu, tòa nhà thông minh, hệ thống báo cháy – Nurcall – BMS/IBMS.
Về cấu trúc, hệ thống chống sét bao gồm chống sét trực tiếp và bảo vệ sét lan truyền (SPD). Chống sét trực tiếp sử dụng kim thu sét, dây thoát sét và hệ thống tiếp địa để thu và dẫn dòng sét xuống đất một cách an toàn, tránh đánh trực tiếp vào công trình. Trong khi đó, hệ thống chống sét lan truyền có nhiệm vụ cắt, triệt tiêu và hạn chế xung quá áp phát sinh do sét hoặc đóng cắt điện, nhằm bảo vệ các thiết bị bên trong công trình.
Các thiết bị chống sét lan truyền (SPD – Surge Protection Device) được lắp đặt tại tủ điện tổng, tủ phân phối, tủ báo cháy, tủ điều khiển BMS/ELV, cũng như trên đường tín hiệu như RS485, LAN, M-Bus, tín hiệu báo cháy. SPD thường được phân theo cấp bảo vệ Type 1, Type 2, Type 3, tạo thành chuỗi bảo vệ nhiều lớp, giúp giảm dần mức xung điện trước khi đến thiết bị đầu cuối.
Hệ thống tiếp địa (earthing/grounding) đóng vai trò nền tảng, đảm bảo dòng sét và dòng xung được thoát nhanh xuống đất. Hệ thống này bao gồm cọc tiếp địa, băng đồng, dây tiếp địa, mối hàn hóa nhiệt và hộp kiểm tra điện trở đất, phải đáp ứng điện trở tiếp địa theo tiêu chuẩn PCCC và an toàn điện. Một hệ thống SPD chỉ hoạt động hiệu quả khi hệ thống tiếp địa đạt chuẩn.
Nhìn chung, hệ thống chống sét & bảo vệ lan truyền giúp ngăn ngừa hư hỏng thiết bị, giảm nguy cơ cháy nổ, đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và liên tục, đặc biệt trong các hệ thống an toàn như báo cháy, Nurcall, UPS và các hệ ELV. Đây là lớp bảo vệ thầm lặng nhưng không thể thiếu, góp phần nâng cao độ tin cậy và tuổi thọ cho toàn bộ công trình.
